Böbrek Hastaları İçin Yemek Tarifleri

KONU 03: DİYALİZ YETERLİLİĞİ

Genel Prensip: Daha çok HD daha iyidir. Ancak HD dozu, hasta ve sağlayıcının kabul ettiği ve uygulayabildiği minimum dozdur. Zaman ve maliyet esastır.


Yeterli Diyaliz


+ Üremik semptomların görülmediği, + Biyokimyasal parametrelerin kontrol altında olduğu, + Hastanın kendisini iyi hissettiği diyalizdir.

Diyaliz Yetersizliğinin Nedenleri:


1. Kan akımının pompa hızından düşük olması - Yüksek venöz basınç - Yüksek negatif arteriyel basınç - Zayıf giriş yolu - Kötü yerleştirilen iğne 2. Resirkülasyon 3. Diyalizörde pıhtılaşma 4. Yanlış diyalizör seçimi 5. Tedavi süresinin azlığı (hasta uyumsuzluğu, kesintiler) 6. Kan örneklerinin yanlış zamanda alınması



HEMODİYALİZ YETERLİLİĞİNDE ETKİLİ FAKTÖRLER

SEANS SAYISI


+ Belirgin residüel fonksiyonu olan ufak yapılı hastalar hariç, haftada 2 seans HD yeterli olmaz, en az haftada 3 seans HD uygulamak gerekir + Haftada 2 seans HD uygulanacaksa, hedeflenen Kt/V = 1,6 – 1,8 olmalıdır. Haftada 3 seans HD uygulanacaksa hedeflenen Kt/V = 1,2 – 1,4 olmalıdır.


SEANS SÜRESİ


+ Hedeflenen Kt/V oranına göre HD süresi belirlenir. + Uygulanan diyaliz dozunu arttırmanın en iyi yolu süreyi uzatmaktır. Ancak hasta ve personel buna karşı çıkar. + Uzun süren seanslar daha iyi kan basıncı kontrolü, kuru ağırlık ve büyük molekül klirensi sağlar. + HD süresinin artması morbidite ve mortaliteyi azaltır.


DİYALİZÖR KoA’sı


+ Diyalizörün KoA değeri arttıkça üre klirensi de artar. + Yüksek KoA’lı diyalizörler daha pahalıdır. + Özellikle iri yapılı hastalara yüksek KoA’lı ( > 700 ) diyalizörler kullanılmalıdır.


DİYALİZÖR MEMBRANI


+ Sentetik memranlar daha biyouyumludur. + Membranlar, özellikle büyük molekül ağırlıklı solütlerin klirensini etkileyen farklı geçirgenlik özelliklerine sahiptir. + Kuf değeri 6,0’dan büyük membranların kullanılabilmesi için UF kontrol cihazı olan hemodiyaliz makinelerine sahip olmak gerekir. UF kontrol cihazı yoksa daha düşük Kuf değerli diyalizörler tercih edilir.


KAN AKIMI


+ Kan akımı tercihen 300-400 ml/dk, en az 250 ml/dk olmalıdır. + Yüksek KoA’lı diyalizör kullanımında kan akımı 350-450 ml/dk olmalıdır. + Yüksek kan akımında daha büyük iğneler (14-15 gauge) ve daha kısa setler kullanılmalıdır.


UF HIZI


+ Her bir diyaliz seansında en fazla 4 L su uzaklaştırılmalıdır. + Hasta, interdiyalitik dönemde en fazla 2-3 kg almalıdır. + Kuru ağırlık çok sık değerlendirilmelidir. + UF, seansın ilk iki saatinde daha fazla olmalı, sonlara doğru yavaşlatılmalı ve durdurulmalıdır.


DİYALİZAT


+ Genelde diyalizat akım hızı 500 ml/dk olarak ayarlanır. + Yüksek KoA’lı diyalizörler (high flux) kullanılıyorsa 800 ml/dk akım hızında olmalıdır. + Bikarbonatlı solüsyonlar tercih edilir. Bikarbonat: Diyaliz sonrası bikarbonat konsantrasyonu 20-23 mEq/L olacak şekilde ayarlanır. Potasyum: Hastanın diyaliz öncesi plazma Potasyum değeri 4,5’in altında değil ve hasta Digital kulanmıyorsa, rutin diyalizat K değeri 2 mEq/L olmalıdır. Bahsedilen durumlar varsa K değeri 3 mEq/L olmalıdır. Sodyum: Standart diyalizat Na değeri 135-145 mEq/L olmalıdır. 135 mEq/L altında olursa hipotansiyon ve kramplar, 145 mEq/L üzerinde olursa susama hissi ve kilo alımında artış yapar. Dextroz: Tüm hastalar için rutin olarak 200 mg/dL dextroz ilavesi yapılır. Bu, hipoglisemi insidansını azaltır. Kalsiyum: Standart olarak 2,5-3,5 mEq/L bulunur. Ca içermeyen reçine bazlı Fosfor bağlayıcılar kullanan hastalarda 3,5 mEq/L Ca içeren diyalizat kullanılır. Magnezyum: 0,5-1,0 mEq/L arasında olmalıdır.


ANTİKOAGULASYON


+ Başlangıçta bolus, sonra yavaş infüzyon şeklinde olması önerilir. + Heparin yada düşük molekül ağırlıklı antikoagulanlar kullanılır.


ANTİHİPERTANSİF TEDAVİ


+ UF sırasında hipotansiyonu önlemek için, HD günlerinde kısa etkili ilaç dozları atlanmalıdır.


KURU AĞIRLIK


+ HD sırasında sıvı uzaklaştırmada hedef olarak kuru ağırlık kullanılır. + Kuru ağırlık, normal sıvı dengesinde olan, ödemi olmayan, aşırı interstisyel yada intravasküler sıvısı olmayan hastanın vücut ağırlığıdır. + Klinik olarak hipotansiyon ve diyaliz içi semptomları oluşturmayan, tolere edilebilen minimum hasta ağırlığıdır. + Genelde deneme-yanılma yoluyla, hipotansiyon, aşikar sıvı yükü ve hipertansiyon ile tahmini olarak hesaplanır. + Kuru ağırlık iki haftada bir yeniden değerlendirilmelidir. + Klinik değerlendirme; - Kilo alma; iyi beslenme ve kas kütlesi artışı yada artmış sıvı yüküne bağlı olabilir. - Hipotansiyon; aşırı UF nedeniyle olabileceği gibi, çok hızlı UF yapılmasından da kaynaklanabilir. - Beslenme yetersizliği; ödem olmaksızın su ve tuz yükü olması önemli problemler oluşturur. + Kuru ağırlık uzun süre yanlış değerlendirilirse kalıcı sıvı yükü oluşabilir. Sol ventrikül hipertrofisi, hipertansiyon, kardiyovasküler nedenli mortalitelerde artış ortaya çıkar. HD hastası hipertansiyonunda % 80 neden kronik hipervolemidir. Uzun ve yavaş diyaliz daha iyi volüm kontrolü sağlar. + Kuru ağırlık ölçüm teknikleri; Serum ANP: Sıvı fazlalığında artış gösterir. Vena Cava çapı: Sıvı fazlalığında artış gösterir. Biyoempedans (Tayf analizi): Ekstrasellüler ve intrasellüler sıvıyı ayrı ayrı hesaplar ve oranlar. Kan Volümü İzlemi: Htc ve kan proteinleri artışı, kan volümü ile ters orantılıdır.


KAN ALMA TEKNİĞİ