Böbrek Hastaları İçin Yemek Tarifleri

KONU 07: HEMODİYALİZ SIRASINDA GELİŞEN KOMPLİKASYONLAR

A. SIK GÖRÜLEN KOMPLİKASYONLAR

Hipotansiyon (%20-30), Kramplar (%5-20), Bulantı-Kusma (%5-15), Kaşıntı (%5), Baş ağrısı (%5), Sırt ağrısı (%2-5), Göğüs ağrısı (%2), Titreme ve Ateş

1.HİPOTANSİYON

Nedenleri:

Sık Nedenler:

1.Kan volümünün aşırı azalmasına bağlı hipotansiyon (en sık)

+ Ultrafiltrasyon hızındaki değişiklikler + Yüksek UF hızı (fazla interdiyalitik kilo alımını tedavi etmek için) + Hedef kuru ağırlığın çok düşük tutulması + Diyaliz solüsyonu Na düzeyinin düşük tutulması

2.Vazokonstriksiyon sağlanamamasına bağlı hipotansiyon

+Asetat içeren diyaliz solüsyonu kullanılması +Diyaliz solüsyonunun çok sıcak olması (36-37'C olmalı) +Gıda alımı (splanknik vazodilatasyon) +Doku iskemisi (hipotansiyon-iskemi-adenozin-Norepinefrin salınım inh.-Vazodilatasyon.-Hipotansiyon) (düşük htc değerleri ile şiddetlenir) +Otonom Nöropati (örn. diyabetik nöropati) +Antihipertansif ilaçlar

3.Kardiyak faktörlere bağlı hipotansiyon

+Kalp debisinin kardiyak doluma olağan dışı bağımlı olduğu durumlar (sol ventrikül hipertrofisi,iskemik kalp hast veya diğer nedenlere bağlı Diyastolik Disfonksiyon) +Kalp hızının artamadığı durumlar ( -Bloker kullanımı, Üremik Otonom Nöropati, Yaşlanma ) +Kalp debisinin diğer nedenlere bağlı olarak artırılamadığı durumlar (yaş, hipertansiyon, ateroskleroz, miyokard kalsifikasyonu, kapak hast, amiloidoz v.b. hastalıklara bağlı kalp kontraktilitesinde azalma)

Nadir Nedenler:

1. Perikard Tamponadı, 2. Miyokard İnfarktüsü, 3. Gizli kanama, 4. Sepsis, 5. Aritmi, 6. Diyalizere bağlı reaksiyon, 7. Hemoliz, 8. Hava embolisi.

Hipotansiyonun belirtileri:

Baş dönmesi, Göz kararması, Dalgınlık, Sersemleme, Bulantı, Kramplar...

Diyaliz sırasında hipotansiyonu önleme yöntemleri:

+ UF kontrollü diyaliz makinesi kullanımı, + Fazla interdiyalitik kilo alımını önleyen diyet ve tuz kısıtlaması, + Hastayı kuru ağırlığının altına indirecek şekilde UF yapmamak, + Diyaliz solüsyonu Na'unu plazma ile aynı tutmak, değişen Na'lu diyaliz uygulamak, + 1.50 nMol Ca'lu diyalizat kullanmak, + Antihipertansif ilaçları diyaliz sonrası vermek, + Bikarbonat ( HCO3) 'lı diyaliz solüsyonu kullanmak, + Diyaliz solüsyonu ısısının azaltılması (34-36'C 'a indirmek), + Hematokritin diyaliz öncesi >%33 olmasını sağlamak, + Hipotansiyona eğilimli hastalarda diyaliz sırasında gıda alımından kaçınılması, + Adrenerjik agonist olan Midodrin (Gutron)'un diyalizden 30 dk. önce oral verilmesi,

Tedavi:

+ Hastada solunum sıkıntısı yoksa Trendelenburg pozisyonuna getirilmeli + Ven setinden %0,9 NaCl (100ml veya gerekirse daha fazla) bolus tarzında hızla verilmeli + UF hızı minimuma,mümkünse sıfıra indirilmelidir + Nazal Oksijen vermek doku iskemisini azaltarak yarar sağlayabilir.

2.KAS KRAMPLARI

Nedenleri:

+ Hipotansiyon (en sık) + Hastanın kuru ağırlığının altında olması (yüksek volümlü UF) + Düşük Na'lu diyaliz solüsyonu (hiponatremi) + Kronik bacak krampları + Postdiyalitik alkalemi + Hipoosmolalite, elektrolit anormallikleri + Carnitene eksikliği + Carniten Palmitat Transferaz eksikliği + İskelet kasında Miyoadenilat Deaminase eksikliği

Tedavi:

1. Hipotansiyonla beraber olan kramplarda tuz solüsyonları kullanılır. . İzotonik NaCl sol. 100 - 500 ml . Hipertonik NaCl sol. ( 17,5 - 23,5 ) birkaç sn. gibi kısa sürelerde verilirse serum Na'u 20 sn. içinde yükselir. 2. Glukoz % 50'lik sol. 25 - 50 ml. 3. Mannitol % 20'lik sol. 50 - 100 ml. ( 9 - 13 dk.)

Önleme:

1. Diyaliz süresinin uzatılması 2. Diyaliz boyunca giderek azalan Na konsantrasyonlarının kullanılması.(Tedaviye 146 - 150 mEq/L ' lik yüksek bir Na düzeyi ile başlanıp, diyaliz boyunca lineer olarak azaltılarak tedavinin sonunda 135 - 140 mEq/L ' ye indirilir. 3. E-Vitamini : Akşam 200 İU alınabilir. Vit-E, yağda eriyen ve Selenyum metabolizmasında rol oynayan bir antioksidandır. 4. Kinin türevleri : Gece yatarken alınan 325 mg Kinin Sülfat, sinir uyarılarına motor son plak cevabı azaltır. Klorakin Fosfat 250 mg/gün diyalizden iki saat önce 10 gün kullanılabilir. 5. Oksazepam : Diyalizden iki saat önce 5 - 10 mg. 6. Prazosin 0,25 - 1 mg. 7. Magnezyum : Kinin ve hipertonik solüsyonlara yanıt vermeyen hastalarda yararlı olabilir. 8. Carnitine : Karnitin kullanan hastalarda diyaliz sırasında daha az kramp geliştiği görülmüştür. 9. Fizik tedavi : Kramplı kasın gergin tutulması ve masaj veya germe egzersizleri yararlı olabilir.

3.BULANTI ve KUSMA

Nedenleri:

+ Hipotansiyon (en sık) + Hiperkalsemi + Disequilibrium sendromu + Tip-A ve Tip-B diyalizer reaksiyonları

Tedavi:

+ Diyalizin başlangıcında kan akım hızını düşük tutmak + Hipotansiyonun düzeltilmesi + Antiemetik ( oral / parenteral )

4.KAŞINTI:

Üremik kaşıntı diyaliz hastalarında sık görülür.

Nedenleri:

+ Olası nedenler cildin kuruması, sekonder hiperparatiroidizm, anormal Ca - P düzeyleri ve plazma Histamin düzeyinin yükselmesidir. + Diyalize başlandıktan hemen sonra ortaya çıkan kaşıntı ( özellikle de diğer minör allerji belirtilerine eşlik ediyorsa ),diyalizer veya extrakorporeal dolaşımdaki maddelere ( Etilen Oksit ) karşı düşük derecede aşırı duyarlılığın belirtisi olabilir; bu durumda diyalizörü 1-2 Lt SF ile yıkayarak diyalize başlamak yararlı olabilir. + Serum Ca x P çarpımı yüksek olan hastalarda kaşıntı sık görülür. Hiperfosfatemi neticesinde gelişen Hiperparatiroidizm de kaşıntıya yol açabilir. Hiperfosfatemi ve Hiperparatiroidizmi kontrol altına almak amacıyla yapılan Aktif D-Vit. tedavisi esnasında serum Ca yükselmesi de kaşıntı yapabilir, genellikle D-Vit. tedavisi kesildikten iki hafta sonra düzelir.

Tedavi:

+ Antihistaminik + Kapsaisin kremi + Cildin yumuşatıcı merhemlerle nemlendirilmesi + Ultraviyole ışın tedavisi ( özellikle UVB ışını ) + Oral Aktif Karbon + Diyaliz dozunu arttırmak + Yüksek akımlı ( high flux ) diyalizer membranı kullanmak

5.BAŞ AĞRISI:

+ Diyaliz sırasında sık rastlanan bir semptomdur. + Genellikle diyalizin son saatinde daha belirgindir. + Disequilibrium sendromunun belirtisi olabilir. + Kahve tiryakilerinde, diyaliz sırasında kan kafein konsantrasyonunun ani olarak düşmesi nedeniyle baş ağrısı oluşabilir. ++ Tedavide Asetaminofen veya paracetamol verilebilir. ++ Diyalizin başlangıcında kan akım hızının düşük tutulması ve azalan Na diyalizi uygulaması, diyaliz esnasındaki baş ağrısını önlemede yararlı olabilir.

6.GÖĞÜS ve SIRT AĞRISI:

+ Nedeni tam bilinmemekle beraber diyaliz membranının kan ile teması sonucu oluşan kompleman aktivasyonu sorumlu tutulmuştur. Bazı olgularda sıvı çekilmesi ile ilişkilendirilmiştir. + Kullanılan membranın sentetik membran ile değiştirilmesi yararlı olabilir. + Angina Pektoris, Anemi ve Hemoliz de göğüs ve sırt ağrısı yapabilir. Angina Pektoris varsa EKG çekilmeli, dilaltı Nitrat ve O2 verilmelidir. Hemoliz olmuşsa tüm setler değiştirilerek diyalize devam edilebilir, gerekirse kan transfüzyonu yapılabilir.

7.TİTREME ve ATEŞ:

Nedenleri:

+ Diyaliz hastalarında dikkatle araştırılmalıdır. + Diyaliz esnasında febril reaksiyonlar diyalizör yada diyalizat içindeki endotoksinler nedeniyle gelişebilir. + Titreme ve ateş diyalizle birlikte başlıyorsa kateter infeksiyonu düşünülmelidir. + Ateşli reaksiyonlar diyaliz bitiminden bir süre sonra meydana gelmişse sistemik bir infeksiyon mevcuttur.

Tedavi:

+ İnfeksiyona bağlı ise Antibiyotik ve Antipiretik verilmelidir. + Endotoksinlere bağlı ise Antipiretik yeterlidir. + Diyaliz makinesinin temizliği ve dezenfeksiyonu ile su sisteminin temizliği gözden geçirilmelidir.